در دو ماه ابتدایی سال ۱۴۰۴، صنعت قطعهسازی ایران با چالشهای کمسابقهای مواجه شد. بدهی بیش از ۸۰ هزار میلیارد تومانی خودروسازان به قطعهسازان، انفجار در بندر شهید رجایی، کمبود مواد اولیه، و توقف خطوط تولید، مهمترین بحرانهای این صنعت در فروردین و اردیبهشت بودند.
🔻 بحران نقدینگی در مرز هشدار
بهگفته آرش محبینژاد، دبیر انجمن صنایع همگن قطعهسازی، مطالبات قطعهسازان از خودروسازان تا پایان اردیبهشت به بیش از ۸۰ هزار میلیارد تومان رسید. این تأخیر در پرداخت، باعث کاهش ظرفیت تولید و در برخی موارد، تعدیل نیرو شده است.
🔥 انفجار در بندر شهید رجایی و اختلال در واردات
در ۶ اردیبهشت، انفجار در محوطه کانتینری بندر شهید رجایی موجب از بین رفتن بخشی از قطعات وارداتی شد. این حادثه، بهویژه خطوط مونتاژ خودروهای مونتاژی را تحت تأثیر قرار داد و هزینه تولید را افزایش داد.
🛑 توقف خطوط تولید بهدلیل نبود مواد اولیه
در هفتههای پایانی اردیبهشت، برخی شرکتهای قطعهسازی از توقف موقت خطوط تولید بهدلیل نبود مواد اولیه خبر دادند. مشکلات مربوط به ثبت سفارش و تخصیص ارز نیمایی از مهمترین دلایل این وقفهها اعلام شده است.
⚙️ انتقاد از کیفیت پایین خودروها
ابراهیم دوستزاده، رئیس کمیته کیفیت انجمن قطعهسازان، با اشاره به نبود یکپارچگی در تأمین قطعات و خرید صرفاً بر مبنای قیمت، علت اصلی افت کیفیت خودروهای داخلی را ضعف در زنجیره تأمین دانست. این اظهارات با بازتاب گستردهای در رسانهها همراه بود.
🌍 امضای موافقتنامه تجارت آزاد با اوراسیا
در ۲۵ اردیبهشت، موافقتنامه تجارت آزاد ایران با اتحادیه اقتصادی اوراسیا بهطور رسمی اجرایی شد. این گشایش، امکان صادرات قطعه به کشورهایی مانند روسیه، بلاروس و ارمنستان را فراهم میکند؛ هرچند قطعهسازان خواستار بهبود زیرساختهای صادراتی و حمایت مالی دولت شدند.
💬 جلسات بینتیجه با وزارت صمت
علیرغم برگزاری جلسات متعدد میان انجمن قطعهسازان و وزارت صمت، تا پایان اردیبهشت اقدام عملی مشخصی برای پرداخت مطالبات یا تسهیل واردات مواد اولیه انجام نشده است.
🧾 تمدید مهلت مالیاتی برای برخی قطعهسازان
در پی پیگیریهای انجمن، سازمان امور مالیاتی با تمدید یا تقسیط پرداخت مالیات برای برخی شرکتهای قطعهسازی موافقت کرد. این تصمیم محدود، برای برخی واحدها فرصت ادامه فعالیت فراهم کرده است.
فروردین و اردیبهشت ۱۴۰۴ را میتوان دورهای بحرانی برای صنعت قطعهسازی کشور دانست. در حالی که فشار بدهی، کمبود مواد اولیه و بیعملی دولت سایه سنگینی بر این صنعت انداخته، توافق تجاری با اوراسیا، تنها روزنه امیدی است که شاید بتواند بخشی از بار را سبکتر کند.