بر اساس این گزارش، افت تولید و فروش قطعه در آبان نسبت به مهرماه تحت تأثیر دو عامل اصلی قرار داشته است. نخست، تغییر رویکرد خودروسازان در تأمین قطعات مورد نیاز. عمده فروش قطعهسازان به دو خودروساز بزرگ کشور، ایرانخودرو و سایپا، انجام میشود، با این حال آمار منتشرشده از سوی انجمن صنایع نیرومحرکه و قطعهسازان خودروی استان تهران نشان میدهد سهم خرید داخلی از کل خرید خودروسازان در آبانماه به ۸۵.۴۷ درصد رسیده که نسبت به ماه قبل ۵.۱۹ درصد کاهش داشته است.
در همین بازه، سهم خرید داخلی گروه ایرانخودرو از ۹۰.۹۲ درصد در مهرماه به ۸۴.۷۴ درصد در آبان کاهش یافته است. در مقابل، گروه سایپا با افزایش جزئی، سهم خرید داخلی خود را از ۸۷.۹۵ درصد به ۸۸.۷۷ درصد رسانده و ثبات بیشتری را تجربه کرده است. بررسی عملکرد هشتماهه نیز نشان میدهد سهم کل خرید داخلی خودروسازان ۸۳.۷۳ درصد بوده که بیانگر تأمین بخشی از نیاز قطعهای این شرکتها از طریق واردات است.
بر پایه این آمار، میتوان گفت خودروسازان در ماههای اخیر گرایش بیشتری به استفاده از قطعات وارداتی پیدا کردهاند. در برخی موارد، کیفیت قطعات وارداتی بالاتر از تولید داخل ارزیابی میشود و از سوی دیگر، قیمت این قطعات برای خودروسازان پایینتر است که همین موضوع انگیزه واردات را افزایش داده است.
عامل دیگر مؤثر بر افت تولید قطعه، بدهی قابلتوجه خودروسازان به قطعهسازان است؛ موضوعی که موجب محدودیت نقدینگی و کاهش توان تولیدی واحدهای قطعهسازی شده است. اگرچه پرداخت ۴۰ همت تسهیلات به خودروسازان با هدف واریز مستقیم به حساب قطعهسازان پیشبینی شده، اما تاکنون این منابع به مرحله اجرا نرسیده است.
علاوه بر کاهش خرید از تولیدکنندگان داخلی، افت تولید خودرو نیز بر کاهش تقاضا برای قطعات اثرگذار بوده است. بر این اساس، سه خودروساز بزرگ کشور در مهرماه ۷۵ هزار و ۷۳۵ دستگاه خودروی سواری تولید کردند، اما این رقم در آبانماه به ۷۲ هزار و ۵۲۲ دستگاه کاهش یافت که نشاندهنده افت ۴.۲ درصدی تولید است. همچنین گزارش بازوی پژوهشی مجلس نشان میدهد شاخص تولید کل بخش خودرو در آبان نسبت به مهرماه ۱۰.۴ درصد کاهش داشته است.
این دادهها نشان میدهد صنعت قطعهسازی کشور وابستگی بالایی به عملکرد خودروسازان داخلی دارد و تغییر در سیاست خرید، سطح تولید یا وضعیت مالی ایرانخودرو و سایپا، تأثیر مستقیم و فوری بر تولید و فروش قطعهسازان میگذارد.