جنگی دور، صنعتی نزدیک؛ پیامدهای بحران ونزوئلا برای خودروسازی ایران

خبر قطعه – به‌گفته کارشناسان صنعت خودرو، مسئله اصلی برای خودروسازی ایران «خود جنگ نیست، بلکه پیامدهای حقوقی و مالی آن است.»

به اعتقاد کارشناسان در چنین بحران‌هایی، تحریم‌های ثانویه آمریکا فعال‌تر می‌شوند. یعنی حتی شرکت‌هایی که ارتباط مستقیم با ونزوئلا ندارند، اما در زنجیره‌ای قرار می‌گیرند که به ایران وصل است، همکاری‌شان را محدود یا قطع می‌کنند.

این وضعیت، به‌طور خاص، تأمین قطعات الکترونیکی، سیستم‌های کنترلی و برخی مواد اولیه خاص را برای خودروسازان ایرانی دشوارتر می‌کند.

نفت، ارز و هزینه‌ای که دیده نمی‌شود

از منظر اقتصاد کلان، ونزوئلا یک بازیگر مهم در بازار نفت است. هرگونه تنش در این کشور می‌تواند بازار انرژی را دچار نوسان کند.

مرتضی افقه، اقتصاددان، در این‌باره می‌گوید: نوسان قیمت نفت فقط روی درآمد دولت‌ها اثر نمی‌گذارد؛ بلکه از مسیر انتظارات تورمی و نرخ ارز، به بخش تولید هم منتقل می‌شود.

در صنعت خودرو ایران، افزایش نرخ ارز به‌معنای رشد هزینه واردات قطعات و مواد اولیه است؛ هزینه‌ای که به‌دلیل قیمت‌گذاری دستوری، اغلب به زیان تولیدکننده تمام می‌شود.

سرمایه‌گذاری؛ حلقه‌ای که زودتر می‌شکند

یکی از نخستین واکنش‌ها به بحران‌های ژئوپلیتیک، عقب‌نشینی سرمایه‌گذاران است.

سعید لیلاز، تحلیلگر اقتصادی، معتقد است: صنعت خودرو ایران پیش از این هم با کمبود سرمایه و فناوری مواجه بوده است. افزایش ریسک‌های سیاسی، حتی امید به همکاری‌های محدود خارجی را هم کاهش می‌دهد.

به‌گفته او، در چنین فضایی، پروژه‌های انتقال فناوری یا نوسازی خطوط تولید بیش از پیش به تعویق می‌افتند و صنعت خودرو وارد یک چرخه فرسایشی می‌شود.

آیا فشار خارجی می‌تواند به فرصت تبدیل شود؟

برخی کارشناسان معتقدند فشارهای بین‌المللی می‌تواند محرکی برای اصلاح باشد.

بابک صدرایی، کارشناس بازار خودرو، می‌گوید: اگر سیاست‌گذاری درست باشد، بحران می‌تواند صنعت را به سمت واقعی‌سازی هزینه‌ها، اصلاح ساختار و تقویت قطعه‌سازی داخلی سوق دهد. اما بدون اصلاح سیاست‌ها، فشار فقط به افت کیفیت و کاهش تولید منجر می‌شود.

جنگ یا درگیری میان آمریکا و ونزوئلا، اگرچه هزاران کیلومتر دورتر از ایران رخ می‌دهد، اما از مسیر تحریم‌ها، بازار نفت، نرخ ارز و سرمایه‌گذاری، می‌تواند به صنعت خودروسازی ایران سرایت کند.

به‌اعتقاد کارشناسان، این بحران بیش از آنکه عامل جدیدی باشد، آینه‌ای است که آسیب‌پذیری‌های قدیمی صنعت خودرو ایران را پررنگ‌تر می‌کند.

در نهایت، آنچه تعیین می‌کند صنعت خودرو ایران از این موج آسیب می‌بیند یا مسیر تازه‌ای پیدا می‌کند، نه تحولات کاراکاس، بلکه تصمیم‌هایی است که در تهران گرفته می‌شود؛ تصمیم‌هایی درباره قیمت‌گذاری، سرمایه‌گذاری و نحوه مواجهه با ریسک‌های جهانی.