خبر قطعه – با این حال، افزایش بیش از ۶ درصدی هزینههای تولید تنها در یک فصل، همچنان عددی بالاست و از تداوم فشار هزینهای بر خودروسازان حکایت دارد؛ هرچند با آهنگی کندتر از فصل قبل.
آنچه آمار پاییز را قابلتأمل میکند، ناهمخوانی آن با انتظارات تورمی است. تابستان امسال، همزمان با جنگ ۱۲روزه و افزایش ریسکهای اقتصادی، نرخ ارز جهش کرد و اثر آن بهوضوح در تورم بالای تولیدکننده صنعت خودرو منعکس شد. اما پاییز، دستکم از منظر متغیرهای کلان، فصل آرامتری نبود.
فعالشدن مکانیسم ماشه در اوایل مهرماه، نااطمینانی نسبت به آینده روابط خارجی را تشدید کرد و همزمان مشکلاتی مانند تأمین قطعه را افزایش داد. از سوی دیگر، نرخ ارز از اواسط پاییز وارد مسیر افزایشی پرشتابی شد؛ مسیری که معمولاً خود را در قیمت مواد اولیه، قطعات وارداتی و هزینههای تولید نشان میدهد. با این شرایط، انتظار غالب این بود که تورم تولیدکننده در پاییز نهتنها کاهش نیابد، بلکه حتی از تابستان هم فراتر رود.
اما تصویر آماری چیز دیگری میگوید. کاهش تورم فصلی و تعدیل نرخهای نقطهبهنقطه نشان میدهد اثر شوکهای پاییزی هنوز بهطور کامل به لایه تولید منتقل نشده است. بخشی از نهادههای صنعت خودرو با قراردادهای پیشین یا از محل موجودی انبار تأمین میشود و به همین دلیل، جهش نرخ ارز لزوماً در همان فصل در آمار منعکس نمیشود. تجربه سالهای گذشته نشان میدهد این اثر معمولاً با یک یا دو فصل تأخیر خود را نشان میدهد.
از این زاویه، افت تورم فصلی پاییز را نمیتوان به معنای خنثیشدن فشارهای ارزی دانست؛ بلکه بیشتر میتوان آن را جابهجایی زمانی اثر شوکها تلقی کرد. بر همین اساس، برخی تحلیلها حاکی از آن است که تورم تولید خودرو در زمستان میتواند دوباره افزایشی شود.
در مقیاس نقطهبهنقطه نیز، تورم تولیدکننده خودرو در پاییز ۱۴۰۴ به ۲۶.۵ درصد رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با ۳۳.۳ درصد پاییز سال گذشته کاهش یافته و نشان میدهد شدت شوکهای هزینهای نسبت به سال قبل تا حدی فروکش کرده است. با این حال، باقیماندن این شاخص در محدوده نزدیک به ۳۰ درصد بیانگر آن است که فشار هزینهها همچنان بر صورتهای مالی خودروسازان سنگینی میکند.
نگاهی به تورم سالانه – یعنی میانگین چهار فصل منتهی به پاییز – نیز تصویر مشابهی ارائه میدهد. تورم سالانه تولیدکننده خودرو در پاییز ۱۴۰۴ معادل ۲۹.۴ درصد ثبت شده؛ رقمی که تنها اندکی کمتر از تورم ۳۰.۵ درصدی تابستان است. این پایداری نشان میدهد طی یک سال گذشته، رشد قیمت نهادههای تولید نه متوقف شده و نه بهطور معناداری کاهش یافته است.
در مجموع، آمار پاییز بیش از آنکه از مهار تورم در صنعت خودرو خبر دهد، نشانهای از تأخیر در انتقال شوکهای اقتصادی است. اگر مسیر نرخ ارز و نااطمینانیهای اقتصادی ادامه یابد، احتمالاً اعداد تورمی خودروسازی در فصلهای پیشرو بار دیگر صعودی خواهند شد؛ هرچند با وقفهای که آمار پاییز آن را پنهان کرده است.