زنگ خطر برای تولید و فروش در زمستان/ مواد اولیه؛ گره اصلی صنعت خودرو

خبر قطعه – بیشترین کاهش در میان ۱۳ مؤلفه شامخ، مربوط به «میزان تولید محصولات» است. این شاخص از ۵۶.۲ واحد در آذر به ۴۳.۹ واحد در دی رسید؛ افتی ۱۲.۳ واحدی که نشان‌دهنده کاهش محسوس تولید است.

آمارهای منتشرشده در سامانه کدال نیز این روند را تأیید می‌کند. سه خودروساز بزرگ کشور در دی‌ماه ۶۳ هزار و ۹۰۲ دستگاه خودروی سواری تولید کردند؛ رقمی که نسبت به تولید ۷۷ هزار و ۹۲۹ دستگاهی آذرماه، کاهش ۱۸ درصدی را نشان می‌دهد. با این حال، شامخ تنها به خودروسازان بزرگ محدود نمی‌شود و افت شاخص تولید حکایت از کاهش فعالیت در کل زنجیره خودرو و قطعه دارد.

در بخش فروش نیز وضعیت مشابهی دیده می‌شود. شاخص «میزان فروش محصولات» از ۵۲.۶ واحد در آذر به ۴۱.۳ واحد در دی سقوط کرده است. فروش سه خودروساز بزرگ نیز با افت ۷.۲ درصدی همراه بوده و به ۶۵ هزار و ۵۴۹ دستگاه رسیده است.

نکته قابل توجه آن است که کاهش فروش در شرایطی رخ داده که موجودی انبارها نیز رو به کاهش است. شاخص «موجودی محصول نهایی در انبار» با ثبت عدد ۴۱.۴ واحد همچنان زیر مرز ۵۰ قرار دارد. به بیان دیگر، خودروسازان علاوه بر فروش تولیدات جاری، بخشی از موجودی انبار را نیز عرضه کرده‌اند، اما این اقدام نیز نتوانسته مانع افت شاخص فروش شود.

پایین‌ترین رقم ثبت‌شده در شامخ دی‌ماه به «موجودی مواد اولیه» اختصاص دارد که به ۳۶.۸ واحد رسیده است؛ کمترین سطح از مردادماه تاکنون. این شاخص نشان می‌دهد کمبود مواد اولیه به یکی از جدی‌ترین چالش‌های صنعت تبدیل شده است.

همزمان، شاخص «قیمت خرید مواد اولیه» با ثبت عدد ۸۹.۷ واحد، بالاترین سطح سال جاری را تجربه کرده است. این رقم بیانگر تداوم فشار تورمی شدید بر هزینه‌های تولید است. در مقابل، شاخص «قیمت محصولات تولیدشده» نیز با جهشی ۱۰.۱ واحدی به ۶۹ واحد رسیده است؛ افزایشی که احتمالاً بیش از آنکه ناشی از اصلاح رسمی قیمت خودروهای تولیدی خودروسازان بزرگ باشد، به رشد قیمت در بخش قطعه‌سازی و برخی مونتاژکاران مربوط می‌شود.

نااطمینانی نسبت به آینده

یکی از شاخص‌های مهم شامخ، «انتظارات تولید در ماه آینده» است که تصویر ذهنی فعالان صنعت از آینده نزدیک را نشان می‌دهد. این شاخص از ۵۶.۳ واحد در آذر به ۴۶.۸ واحد در دی کاهش یافته است؛ افتی ۹.۵ واحدی که بیانگر کاهش محسوس امیدواری در میان خودروسازان و قطعه‌سازان است.

در کنار عوامل اقتصادی همچون تورم فزاینده، کاهش ارزش پول ملی و کمبود نقدینگی، تشدید تحریم‌ها و اختلالات ارتباطی ناشی از قطعی اینترنت نیز بر عملکرد این صنعت تأثیر گذاشته است. تهیه‌کنندگان گزارش شامخ تأکید کرده‌اند که اختلال در ارتباطات خارجی، فرآیند ثبت سفارش و تأمین مواد اولیه را با مشکل مواجه کرده است.

از سوی دیگر، سیاست تک‌نرخی شدن ارز که از پاییز اجرایی شد، نیاز به نقدینگی برای تأمین ارز را افزایش داده؛ موضوعی که برای صنعتی با محدودیت منابع مالی، فشار مضاعف ایجاد می‌کند.

تصویر کلی؛ رکود گسترده با سرعت بالا

از میان ۱۳ مؤلفه مورد بررسی در شامخ دی‌ماه، ۸ شاخص زیر مرز ۵۰ قرار دارند، ۴ شاخص بالای این مرز هستند و یک شاخص دقیقاً روی عدد ۵۰ ایستاده است. همچنین ۱۱ شاخص نسبت به ماه قبل کاهش یافته‌اند.

به گفته اتاق بازرگانی ایران، شامخ یکی از شاخص‌های پذیرفته‌شده جهانی برای سنجش رونق یا رکود اقتصادی است و در بیش از ۴۰ کشور جهان محاسبه می‌شود. عبور این شاخص به زیر مرز ۵۰ معمولاً به معنای انقباض فعالیت اقتصادی است.

داده‌های دی‌ماه نشان می‌دهد صنعت خودرو ایران نه‌تنها از مسیر بهبود فاصله گرفته، بلکه با کاهش تولید، افت فروش، کمبود مواد اولیه و افزایش هزینه‌ها، وارد مرحله‌ای عمیق‌تر از رکود شده است؛ مرحله‌ای که با کاهش امید فعالان نسبت به آینده، چشم‌انداز کوتاه‌مدت این صنعت را نیز با ابهام بیشتری روبه‌رو کرده است.