قطعه‌سازی در بن‌بست فرسودگی؛ کیفیت، گروگان ماشین‌آلات ۲۰ ساله و ارزِ نایاب

خبر قطعه – جلالی یکی از نشانه‌های عقب‌ماندگی فناورانه را اتکای گسترده به کنترل انسانی در فرآیند تولید دانست و اظهار کرد: در بسیاری از خطوط تولید، به جای استفاده از سیستم‌های کنترلی هوشمند و تجهیزات اندازه‌گیری آنلاین، کنترل کیفیت بین ایستگاه‌ها توسط نیروی انسانی انجام می‌شود.

وی افزود: خطای انسانی اجتناب‌ناپذیر است؛ خستگی، کاهش تمرکز یا فشار کاری می‌تواند باعث عبور قطعات معیوب از خط تولید شود و در نهایت ایراد به مصرف‌کننده منتقل شود. در حالی‌که در استانداردهای جهانی، کنترل کیفی پایدار بر پایه اتوماسیون و ابزارهای دقیق استوار است، نه بر نیروی انسانی.

خصوصی‌سازی بدون نوسازی، معجزه نمی‌کند

عضو هیات‌رئیسه انجمن صنایع‌همگن قطعه‌سازان با اشاره به تغییرات مدیریتی در بخشی از خودروسازی کشور تأکید کرد: انتظار مردم برای مشاهده بهبود محسوس کیفیت، انتظاری منطقی است؛ اما تغییر مدیران به تنهایی جهش کیفی ایجاد نمی‌کند.

به گفته او، تحول واقعی زمانی رخ می‌دهد که نگاه به زنجیره‌تأمین اصلاح شود، سرمایه‌گذاری در سخت‌افزار تولید صورت گیرد و مشارکت واقعی در توسعه محصول شکل بگیرد. بدون تجهیزات به‌روز و فناوری نوین، وعده ارتقای کیفیت عملی نخواهد شد.

سرمایه‌گذاری؛ قربانی تورم و محدودیت ارزی

جلالی با اشاره به شرایط اقتصادی کشور تصریح کرد: تورم بالا، بی‌ثباتی بازار و محدودیت‌های شدید ارزی، سرمایه‌گذاری جدید را برای بسیاری از قطعه‌سازان به امری بسیار دشوار یا حتی غیرممکن تبدیل کرده است.

وی توضیح داد: حتی در مواردی که منابع ریالی محدودی در اختیار واحدها قرار دارد، تأمین ارز برای خرید ماشین‌آلات مدرن یا تجهیزات کنترلی روز دنیا با موانع جدی مواجه است. در نتیجه، بسیاری از تولیدکنندگان صرفاً تلاش می‌کنند سطح فعلی تولید را حفظ کنند؛ آن هم با هزینه و فشار مضاعف.

پیشنهاد آزادسازی سپرده‌های گارانتی

این فعال صنعت قطعه با اشاره به مطالبات مطرح‌شده از خودروسازان گفت: اگر انتظار ارتقای کیفیت وجود دارد، این انتظار باید با حمایت عملی همراه باشد. یکی از پیشنهادهای ما استفاده از منابع سپرده‌های گارانتی است که سال‌ها از قطعه‌سازان دریافت و بلوکه شده است.

به گفته جلالی، آزادسازی این منابع می‌تواند برای خرید تجهیزات نو، قالب‌های جدید و سیستم‌های کنترلی پیشرفته به کار گرفته شود و وابستگی کیفیت به کنترل انسانی را کاهش دهد.

توسعه محصول؛ حلقه مفقوده کیفیت پایدار

وی تأکید کرد: مساله کیفیت تنها به سخت‌افزار محدود نمی‌شود و توسعه محصول مهم‌ترین نقطه شکل‌گیری کیفیت است. اگر طراحی و توسعه محصول به‌صورت مشارکتی و اصولی انجام نشود، انتظار کیفیت بالا در مرحله تولید واقع‌بینانه نخواهد بود.

جلالی افزود: درآمد پایدار صنعت خودرو در گرو توسعه محصول است و همگامی با استانداردهای جهانی نیز از همین مسیر می‌گذرد.

تجربه موفق همکاری با رنو

عضو هیات‌رئیسه انجمن صنایع‌همگن با اشاره به تجربه همکاری با شرکت‌هایی نظیر Renault گفت: این تجربه نشان داد مساله کیفیت صرفاً به توان قطعه‌ساز ایرانی مربوط نمی‌شود، بلکه به مدل همکاری بازمی‌گردد.

وی توضیح داد: در آن دوره، خودروساز خارجی در توسعه محصول نقش فعال داشت و حتی برای تأمین قالب‌ها، قالب‌های پشتیبان و برخی تجهیزات خاص تولید و کنترل کیفیت، کمک‌های بلاعوض ارائه می‌کرد. همچنین قراردادها به‌صورت هوشمند و دوره‌ای به‌روزرسانی می‌شد و شاخص‌های کیفی به‌طور مستمر ارتقا می‌یافت. نتیجه این رویکرد، رشد هم‌زمان خودروساز و قطعه‌ساز و تبدیل کیفیت به یک فرآیند پویا بود.

ادامه مسیر در شرایط سخت

جلالی در پایان با اشاره به چشم‌انداز پیش‌رو گفت: با وجود همه محدودیت‌ها، قطعه‌سازان چاره‌ای جز ادامه مسیر ندارند و تلاش می‌کنند در همین شرایط نیز عملکرد خود را بهبود دهند. به اعتقاد او، ارتقای کیفیت نیازمند مشارکت جمعی، تغییر ذهنیت‌های سنتی و ایجاد اراده جدی در کل زنجیره‌تأمین است.

وی تأکید کرد: بدون نوسازی تجهیزات، اصلاح مدل همکاری و تأمین منابع پایدار سرمایه‌گذاری، کاهش فاصله با استانداردهای جهانی امکان‌پذیر نخواهد بود؛ اما اگر این الزامات فراهم شود، صنعت قطعه‌سازی همچنان ظرفیت بازگشت به مدار رقابت را دارد.