در دو ماه ابتدایی سال ۱۴۰۴، قیمت مواد اولیه تولید قطعه با افزایش قابل توجهی مواجه بوده است؛ از جمله رشد ۱۵ درصدی قیمت ورق فولادی، عبور نرخ آلومینیوم از ۹۰ هزار تومان و افزایش ۱۲ تا ۱۸ درصدی پلیمرهای پایه. هم‌زمان، نوسانات افزایشی نرخ ارز نیز بر بهای اقلام وارداتی اثرگذار بوده است. از سوی دیگر، انباشت بیش از ۸۰ هزار میلیارد تومان مطالبات پرداخت‌نشده قطعه‌سازان از خودروسازان، فشار مضاعفی بر نقدینگی این صنعت وارد کرده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد ادامه این روند می‌تواند به اختلال در زنجیره تأمین و تهدید پایداری تولید در نیمه دوم سال منجر شود؛ مسئله‌ای که نیازمند اقدام فوری برای ثبات‌بخشی به بازار و بهبود شرایط مالی تأمین‌کنندگان است.

با وجود افزایش تولید خودرو در سال‌های اخیر، نوسانات نرخ ارز همچنان یکی از اصلی‌ترین عوامل افزایش قیمت تمام‌شده خودرو و قطعات در ایران است. وابستگی تولیدکنندگان داخلی به واردات مواد اولیه، ماشین‌آلات و قطعات نیمه‌ساخته، موجب شده هر تغییر در نرخ ارز، مستقیماً بر هزینه تولید اثر بگذارد. این در حالی است که سیاست‌های ارزی و صنعتی کشور اغلب با یکدیگر هم‌راستا نیستند؛ مسئله‌ای که چالش‌های جدی برای صنعت خودرو و قطعه‌سازی به‌همراه داشته است.

موضوع: تأثیر نرخ ارز بر صنعت قطعه‌سازی
مهمان: مهرداد آلان، فعال صنعت
اسپانسر: انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودروی استان تهران

در این اپیزود از «باند مخصوص»، به سراغ یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های این روزهای صنعت قطعه‌سازی رفتیم؛ نوسانات نرخ ارز و اثرات گسترده‌اش بر زنجیره تأمین، تولید، صادرات و حتی برنامه‌ریزی مالی بنگاه‌ها.
در گفت‌وگویی صریح و تحلیلی با مهرداد آلان، فعال صنعت، از چالش‌های عملیاتی قطعه‌سازان گفتیم، از افزایش چندبرابری قیمت مواد اولیه وارداتی، مشکلات تخصیص ارز نیمایی، تا تأثیر مستقیم این نوسانات بر قیمت تمام‌شده قطعات داخلی.

همچنین در این اپیزود به تجربه‌ها، هشدارها و راهکارهای پیشنهادی برای کاهش آسیب‌ها اشاره شده است. اگر در صنعت خودرو و قطعه‌سازی فعالید، شنیدن این اپیزود برایتان ضروری است.

در این اپیزود، به مهم‌ترین موانع پیش‌روی صنعت قطعه‌سازی ایران پرداخته شده است:

بحران انرژی، به‌ویژه قطعی برق در ماه‌های گرم سال

افزایش هزینه‌های تولید ناشی از نوسانات ارزی

ساختار مالی شکننده و تأخیر در پرداخت مطالبات

فشار استانداردها و کمبود سرمایه برای به‌روزرسانی خطوط تولید

مهاجرت نیروی متخصص و ضعف آموزش‌های مهارتی

تأثیر تحریم‌ها و کاهش همکاری‌های بین‌المللی

بخش‌هایی از دستورالعمل اخیر شورای رقابت که به بحث واردات خودرو می‌پردازد، جنجالی شده است. بعد از اعمال قیمت‌گذاری دستوری توسط شورا درخصوص تولیدات داخلی و زیان به خودروسازان، این بار این نهاد به دخالت در واردات خودرو پرداخته و آن را انحصاری اعلام کرده است.

مدیرعامل شرکت رایاموتور با درنظر گرفتن نرخ ارز و مواد اولیه می گوید: برای ادامه حیات کارخانه مجبوربه کاهش تولید هستیم تا زیان کمتری به مجموعه وارد شود.

عزت الله تن ساز مدیرعامل شرکت زاگرس بسپار ماهان می گوید: علاوه بر افزایش قیمت تمام شده، نابسامانی در بازار ارز و مواد اولیه، تبعات دیگری از جمله کمیاب یا نایاب شدن برخی مواد اولیه خارجی را هم شاهد بوده ایم که گاها تاثیر به مراتب مخرب تری نسبت به افزایش قیمت ها در پی دارد.

مدیرعامل شرکت صدرا گستر با بیان اینکه آسیب پذیری بخش تولید به واسطه نرخ ارز ایجاد کننده یک رکود هم خواهد بود افزود: در این بین قدرت خرید مردم نیز تحت تاثیر قرار خواهد گرفت و به تبع آن محصولی فروش نمی رود، امکان افزایش قیمت وجود ندارد و امکان تعدیل نیرو هم طبیعتا وجود خواهد داشت.

مدیرعامل شرکت ونوس شیشه می گوید: چالش کنونی تنها  تعدیل قراردادها نیست، بلکه باید اصل مسئله یعنی پرداخت مدت دار حذف شده و حداکثر به پرداخت ۳۰ روزه منحصر شود.

مدیرعامل شرکت مهرگان قطعه مسعود دررابطه با موضوع تاخیر در تعدیل قراردادها می گوید: این موضوع طی چندین سال گذشته همواره گریبان گیر ما بوده است و در شرایط کنونی  بیشترین تاثیر خود را روی برنامه ریزی و  روند تولید اعمال خواهد کرد.