موضوع: تأثیر نرخ ارز بر صنعت قطعه‌سازی
مهمان: مهرداد آلان، فعال صنعت
اسپانسر: انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودروی استان تهران

در این اپیزود از «باند مخصوص»، به سراغ یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های این روزهای صنعت قطعه‌سازی رفتیم؛ نوسانات نرخ ارز و اثرات گسترده‌اش بر زنجیره تأمین، تولید، صادرات و حتی برنامه‌ریزی مالی بنگاه‌ها.
در گفت‌وگویی صریح و تحلیلی با مهرداد آلان، فعال صنعت، از چالش‌های عملیاتی قطعه‌سازان گفتیم، از افزایش چندبرابری قیمت مواد اولیه وارداتی، مشکلات تخصیص ارز نیمایی، تا تأثیر مستقیم این نوسانات بر قیمت تمام‌شده قطعات داخلی.

همچنین در این اپیزود به تجربه‌ها، هشدارها و راهکارهای پیشنهادی برای کاهش آسیب‌ها اشاره شده است. اگر در صنعت خودرو و قطعه‌سازی فعالید، شنیدن این اپیزود برایتان ضروری است.

در روز یکشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۴، بازار خودرو ایران با افزایش چشمگیر قیمت‌ها مواجه شد. عواملی چون نوسانات نرخ ارز، کاهش عرضه و رشد تقاضا از دلایل اصلی این جهش قیمتی عنوان شده‌اند. خودروهایی مانند پژو ۲۰۷، شاهین و کوییک اتوماتیک افزایش قیمت میلیونی داشته‌اند که این روند، نشانه‌ای از التهاب دوباره در بازار است.

در اردیبهشت ۱۴۰۴، صنعت قطعه‌سازی کشور با چالش‌های ارزی، ناهماهنگی سامانه‌های تجاری و کمبود مواد اولیه مواجه است؛ موضوعی که توقف خطوط تولید و تهدید اشتغال را به‌دنبال داشته. انجمن قطعه‌سازان با ارائه راهکارهایی همچون تخصیص بودجه ارزی اضطراری و افزایش مهلت استفاده از ارز، خواستار اقدام فوری نهادهای تصمیم‌گیر شده است.

قیمت خودروهای تارا، رانا، شاهین و سهند در هفته دوم اردیبهشت کاهش یافت؛ برخی کارشناسان معتقدند این روند در صورت تداوم عرضه ادامه‌دار خواهد بود.

بازار خودرو ایران در ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ شاهد نوسانات قیمتی بود؛ به‌گونه‌ای که قیمت برخی محصولات داخلی کاهش یافته، در حالی‌که خودروهای مونتاژی و وارداتی با رشد قیمت همراه بودند. اعمال حقوق ورودی ۱۰۰ درصدی برای خودروهای وارداتی با حجم موتور تا ۲.۵ لیتر و تخصیص سه میلیارد دلار ارز برای واردات، تأثیر قابل‌توجهی بر قیمت نهایی خودروهای خارجی گذاشته است.

در سال ۱۴۰۳، ۱۵ هزار میلیارد تومان از مطالبات قطعه‌سازان تسویه شد، اما بیش از ۳۵ هزار میلیارد تومان همچنان باقی ماند. بحران ارزی، مشکلات نقدینگی و پرداخت‌های محدود خودروسازان باعث افزایش این مطالبات شده و تهدیدات بیشتری برای صنعت قطعه‌سازی به همراه دارد. برای خروج از این بحران، تسریع در پرداخت مطالبات و کمک‌های دولتی ضروری است.

محمدرضا نجفی‌منش، رئیس کمیسیون مالیات و بیمه اتاق بازرگانی ایران، با انتقاد از فشارهای سازمان تأمین اجتماعی بر کارفرمایان، تأکید کرد این سازمان درک درستی از شرایط سخت تولید ندارد. وی خواستار ایجاد خط اعتباری از سوی بانک رفاه برای حمایت از کارفرمایان بیمه‌پرداز شد و اصلاحات ساختاری در سازمان تأمین اجتماعی را ضروری دانست.

با وجود چالش‌های تأمین قطعات ناشی از اختلالات وارداتی، شرکت‌های خودروسازی ایران، از جمله ایران‌خودرو و سایپا، به‌طور فعال تولید خودروهای پرتیراژ و اقتصادی خود را افزایش داده‌اند. این اقدام‌ها به منظور پاسخگویی به تقاضای بازار و جبران کسری قطعات در شرایط بحرانی انجام می‌شود.

این تغییرات قیمتی در بازار قطعات خودرو نشان‌دهنده نوسانات مستمر است. به‌عنوان مثال، برخی از قطعات مانند کمپرسور کولر پژو ۲۰۶ کاهش قیمت داشته‌اند، در حالی که برخی دیگر مانند اویل پمپ ام وی ام ۱۱۰ ثابت مانده‌اند. این نوسانات بیشتر تحت تأثیر سیاست‌های اقتصادی، واردات و تعرفه‌ها قرار دارد. واردات قطعات یدکی، به‌ویژه از کشورهایی مثل چین و ترکیه، می‌تواند باعث افزایش یا کاهش قیمت‌ها شود. همچنین، تخصیص ارز نیمایی به صنعت خودرو تأثیر مستقیم بر قیمت‌ها دارد.

انجمن تخصصی صنایع همگن در نامه‌ای رسمی به وزیر صنعت، معدن و تجارت با اشاره به بحران ارزی و روند تخصیص ناعادلانه منابع، نسبت به توقف قریب‌الوقوع فعالیت قطعه‌سازان و تعطیلی خطوط تولید خودرو هشدار داد. این انجمن همچنین مغایرت سیاست‌های فعلی با حمایت از تولید داخلی را یادآور شد و خواستار تسهیل ثبت سفارش و تسریع تخصیص ارز شد.