افزایش نرخ تورم، نوسانات شدید ارزی و رشد هزینه‌های تولید، صنعت قطعه‌سازی کشور را در سال‌های اخیر با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است. در این شرایط، ضرورت تعدیل قراردادهای قطعه‌سازان با خودروسازان بیش از پیش احساس می‌شود تا تولیدکنندگان بتوانند هزینه‌های واقعی تولید را پوشش دهند. راهبردهایی چون بهینه‌سازی فرآیندهای تولید، کاهش مصرف انرژی، بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال و حرکت به سمت تولید هوشمند، به‌عنوان مسیرهای اصلی برای دستیابی به رشد پایدار و افزایش بهره‌وری در صنعت قطعه‌سازی ایران در سال ۱۴۰۴ مطرح شده‌اند.

در فروردین ۱۴۰۴، تولید خودرو در کشور با جهشی قابل توجه همراه بود. سایپادیزل با تولید ۱۱۵ دستگاه، رشد ۳۲۵ درصدی نسبت به سال گذشته را ثبت کرد. ایران‌خودرو نیز اهداف بلندپروازانه‌ای برای تولید ۶۴۰ هزار دستگاه در سال دارد و تمرکز خود را بر کیفیت و تنوع محصول گذاشته است. پارس‌خودرو نیز با تولید ۲٬۷۹۴ دستگاه در این ماه، حضور فعال خود را در بازار حفظ کرده است. آغاز پرقدرت صنعت خودرو در سال جدید، نویدبخش ادامه روند مثبت تولید در ماه‌های آینده است.

در صورت لغو تحریم‌ها، صنعت خودرو ایران با ظرفیت بالقوه تولید دو میلیون دستگاه در سال ۱۴۰۴ و صادرات ۳۰۰ هزار دستگاه، می‌تواند به بازیگری مؤثر در بازار منطقه‌ای تبدیل شود. با این حال، تحقق این چشم‌انداز نیازمند سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، اصلاح قوانین و دستیابی به فناوری‌های نوین خواهد بود.

در این اپیزود، به مهم‌ترین موانع پیش‌روی صنعت قطعه‌سازی ایران پرداخته شده است:

بحران انرژی، به‌ویژه قطعی برق در ماه‌های گرم سال

افزایش هزینه‌های تولید ناشی از نوسانات ارزی

ساختار مالی شکننده و تأخیر در پرداخت مطالبات

فشار استانداردها و کمبود سرمایه برای به‌روزرسانی خطوط تولید

مهاجرت نیروی متخصص و ضعف آموزش‌های مهارتی

تأثیر تحریم‌ها و کاهش همکاری‌های بین‌المللی

🚙💨 تا حالا شده وسط یه کوچه‌ خلوت، یهو صدای نعره‌ی موتور و دنده‌ی معکوس بشنوی و تهِ دلت بگی: «نیسانه!»
آره… همون نیسانِ آبی معروف!
اون‌قدری که ما ایرانی‌ها با نیسان خاطره داریم، با خیلی چیزا نداریم.

محمدرضا نجفی‌منش با اشاره به تغییر رویکرد مدیریتی ایران‌خودرو پس از خصوصی‌سازی، از کاهش دوره پرداخت مطالبات قطعه‌سازان، حمایت از ارتقای کیفیت قطعات داخلی و کنار گذاشتن واردات در صورت تأمین داخل خبر داد. وی سه مطالبه اصلی قطعه‌سازان را قیمت‌گذاری منصفانه، قراردادهای عادلانه و پایبندی به پرداخت‌ها عنوان کرد و خواستار الگوبرداری سایر صنایع از این تجربه شد.

در نشست مشترک مدیران عامل ایران‌خودرو و بانک تجارت، راهکارهایی برای تسریع در پرداخت مطالبات قطعه‌سازان مورد بررسی قرار گرفت. طبق توافق صورت‌گرفته، بانک تجارت تسهیلات جدیدی تا سقف ۲۰ هزار میلیارد تومان از طریق ابزارهایی مانند SCF و صنف نوپلاس در اختیار ایران‌خودرو قرار خواهد داد. مدیرعامل ایران‌خودرو بر عدالت در پرداخت‌ها و تأثیر آن بر کیفیت قطعات تأکید کرد و مدیرعامل بانک تجارت نیز انضباط مالی این خودروساز را زمینه‌ساز توسعه همکاری‌ها دانست.

در جلسه مشترک کمیته ارزی و گمرک انجمن همگن با نمایندگان خودروسازان که در تاریخ ۲۴ فروردین ۱۴۰۴ برگزار شد، مهم‌ترین چالش‌های ارزی صنعت خودرو شامل عدم تخصیص ارز به‌موقع، فرسودگی ماشین‌آلات، نبود ساختار شفاف و مشکلات تخصیص ارز درصدی مورد بررسی قرار گرفت. حاضران با ارائه پیشنهاداتی مانند تخصیص علی‌الحساب ارز فصل بهار، تدوین شاخص‌های شفاف، واگذاری فرآیند تخصیص به وزارت صمت و افزایش مهلت استفاده از ارز، خواستار اصلاح و تسهیل در سیاست‌های ارزی شدند. مقرر شد نامه‌ای رسمی با محتوای موارد مطرح‌شده به مراجع ذی‌ربط ارسال شود.

مطالبات معوق قطعه‌سازان از خودروسازان در پایان سال ۱۴۰۳ از مرز ۴۰ هزار میلیارد تومان عبور کرده است؛ رقمی نگران‌کننده که به گفته آرش محبی‌نژاد، دبیر انجمن همگن نیرومحرکه، ناشی از بحران نقدینگی، قیمت‌گذاری دستوری، و مشکلات ساختاری در نظام بانکی کشور است. وی تأکید دارد بدون اصلاح سیاست‌ها و سرمایه‌گذاری کلان، امکان توسعه صنعت قطعه‌سازی و رسیدن به استانداردهای جهانی وجود نخواهد داشت.

محمدرضا نجفی‌منش، رئیس انجمن قطعه‌سازان تهران، با هشدار نسبت به تبعات تداوم بلاتکلیفی در موضوع FATF، تأکید کرد که ادامه‌ این روند نه‌تنها هزینه تبادلات مالی ایران را افزایش داده، بلکه فرصت‌های اقتصادی کشور در پیمان‌های منطقه‌ای همچون اوراسیا و سازمان همکاری شانگهای را نیز به خطر انداخته است. او خواستار تدوین راهبردی بلندمدت برای تعامل با جهان و بهره‌گیری از ظرفیت‌های داخلی و بین‌المللی به‌ویژه سرمایه ایرانیان خارج از کشور شد.