طبق آمار وزارت بهداشت، آلودگی هوا عامل ۳۰ هزار مرگ و میر در سال است و حدود ۶۰۰ هزار میلیارد تومان خسارت به دنبال دارد. فاصله زیاد خودروهای داخلی با فناوری روز دنیا و آلایندگی بالای موتورهای این خودروها، یکی از عوامل اصلی این معضل اساسی در کشور است.

ناهماهنگی میان وزارت صمت و بانک مرکزی، تعادل زنجیره تأمین صنعت خودرو را برهم زده و هزینه‌های تولید را به شکل تصاعدی افزایش داده است. در نتیجه، ریسک فعالیت برای خودروسازان خصوصی و واردکنندگان به بالاترین سطح در سال‌های اخیر رسیده است.

کمیته ارز و گمرک انجمن تخصصی صنایع همگن ماشین‌سازی و قطعه‌سازان خودرو کشور (ISMAPA) در نامه‌ای رسمی به دکتر مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، خواستار رفع فوری موانع گمرکی و اجرای اصلاحات ساختاری در این حوزه شد.
در این نامه با اشاره به تأثیر منفی پیچیدگی‌های اداری و رویه‌های غیرضروری گمرکی بر تولید داخلی آمده است: کُندی و توقف در تأمین مواد اولیه و قطعات، ادامه تولید را با مخاطره جدی مواجه کرده است.

کمیته ارز و گمرک انجمن تخصصی صنایع همگن نیرو محرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور در نامه‌ای خطاب به «دکتر عاملی»، معاون صنایع ماشین‌آلات و تجهیزات وزارت صمت، نسبت به مشکلات گسترده در سازوکار تخصیص ارز و ناهماهنگی میان بانک مرکزی، وزارت صمت و خودروسازان اعتراض کرده و هشدار داده است که تداوم این وضعیت می‌تواند روند تأمین قطعات و استمرار تولید خودرو را با وقفه جدی مواجه کند.

کمیته ارز و گمرک این انجمن تأکید کرده است که برخلاف تصور عمومی، صنعت قطعه‌سازی مصرف‌کننده صرف ارز نیست، بلکه به‌عنوان یکی از صنایع «صرفه‌جوی ارزی» کشور عمل می‌کند.

نایب‌رئیس انجمن قطعه‌سازان صنایع همگن استان تهران می‌گوید: سایپا گام‌هایی برای بازگرداندن نظم مالی و ساماندهی پرداخت‌ها برداشته است.

رشد ۳۲.۷ درصدی تولید شهریورماه بارقه‌ای از امید در صنعت خودرو بود؛ اما تداوم آن منوط به رفع گلوگاه‌های ارزی، تسهیل واردات و حمایت عملی از زنجیره قطعه‌سازی است

از ابتدای سال جاری تاکنون درحالی صنعت خودرو شاهد اوج‌گیری مشکلات و اختلافات بوده که ایدرو به عنوان مهم‌ترین سیاستگذار خودرویی در مقابل این مشکلات راه سکوت را در پیش گرفته است.

رودررویی بزرگ‌ترین خودروساز کشور و وزارت صمت حول قیمت‌گذاری در این چند ماه حتی پای نهادهای قضایی و نظارتی را به موضوع باز کرد. تولید و فروش خودروسازان طی این چند ماه به شدت افت داشته و کمبود قطعات و مواد اولیه گریبان‌گیر خودروسازی کشور شده است.

از طرف دیگر افزایش تنش‌های بین‌المللی و فعالسازی مکانیسم ماشه باعث شده چشم‌انداز چندان مثبتی برای این صنعت استراتژیک کشور قابل تصور نباشد. در چنین شرایطی از طرف سیاستگذاران اصلی صنعت خودرو نیز برنامه‌ای برای بهبود شرایط دیده نمی‌شود.

در همین راستا گفت‌وگویی با سهیل معمارباشی، معاون بهره‌برداری و صنایع حمل‌ونقل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) داشتیم. در این گفت‌وگو به اختلاف خودروساز و سیاستگذار، قیمت‌گذاری دستوری، عرضه خودرو در بورس کالا، وجود سهمیه‌هایی مانند سهمیه مادران در فروش خودروسازان و همچنین افت تولید و فروش خودرو پرداختیم.

معمارباشی اعتقاد دارد قیمت‌گذاری خودرو را نمی‌توان تکلیفی درنظر گرفت و استدلال می‌کند که قیمت‌گذاری خودرو نه به دستور دولت بلکه به دلیل انحصاری بودن بازار خودرو اجرایی می‌شود.

موضوع انحصار در صنعت خودرو در میزگرد بررسی عرضه خودرو در بورس کالا محل اختلاف بود؛ قائم‌مقام ایران‌خودرو انحصار را رد و ورود شورای رقابت به قیمت‌گذاری را خلاف قانون دانست، سخنگوی شورا، خودرو را کالایی انحصاری خواند و نماینده بورس کالا تأکید کرد انحصار طبیعی در این بازار مصداق ندارد و بورس کالا بستر شفاف و قانونی عرضه خودرو است. به‌نظر می‌رسد چالش اصلی نه در وجود انحصار، بلکه در تفسیر متفاوت نهادها از مفهوم انحصار طبیعی و نحوه اجرای قانون است؛ تفسیری که سرنوشت یکی از مهم‌ترین صنایع کشور را میان سه ضلع خودروساز، تنظیم‌گر و بازار سرمایه معلق نگه داشته است.

آمار جدید در شهریور ماه از سهم خودروسازان در تولید خودروهای سواری نشان می‌دهد ایران‌خودرو با رشد مستمر از فروردین تا شهریور، سهم خود را به ۶۱/۷٪ رسانده؛ رقمی که بیش از سه‌برابر سهم سایپا (۲۱/۲٪) است.

پس از سه ماه افت پیاپی، تولید خودرو در شهریورماه با رشد ۳۲.۷ درصدی نسبت به مرداد به مسیر صعود بازگشت؛ با این حال خودروسازان همچنان از اهداف تولید سالانه عقب‌اند.