کیاداوود اسفندیاری، کارشناس صنعت خودرو، تأکید کرد که تداوم تولید خودرو در ایران در شرایط جنگی نه تنها ممکن، بلکه عملیاتی است – مشروط بر اینکه به بخش خصوصی و مکانیسم بازار اعتماد شود.

وی افزود: هم اکنون ما در حوزه تولید پوشاک و مبلمان و صنایع غذایی و خیلی حوزه های دیگر با بحران جدی مواجه نیستیم چون دولت دخالت مستقیم ندارد و مکانیزم بازار باعث خودتنظیمی می شود.

 به گفته اسفندیاری، تولید خودرو در ایران در شرایط جنگی کاملاً امکانپذیر و عملیاتی است، اما به شیوه مدیران دولتی قطعاً نه. به شیوه بخش خصوصی و در شرایط رقابتی، قطعاً امکان‌پذیر است.

آمارهای رسمی نشان می‌دهد تولید خودرو در ایران در نخستین ماه سال ۱۴۰۵ با کاهش چشمگیر مواجه شده و به حدود یک‌سوم مدت مشابه سال گذشته رسیده است؛ افتی که فعالان این صنعت آن را نتیجه مستقیم پیامدهای جنگ، اختلال در زنجیره تامین و تأخیر در آغاز فعالیت خطوط تولید می‌دانند.

بر اساس داده‌های منتشرشده، خودروسازان در فروردین‌ماه امسال در مجموع ۱۵ هزار و ۱۱۷ دستگاه خودرو سواری تولید کرده‌اند؛ در حالی‌ که این رقم در فروردین سال گذشته حدود ۴۷ هزار دستگاه بود. این تفاوت، از کاهش نزدیک به ۶۸ درصدی تولید حکایت دارد.

امیرحسین جلالی، نایب‌رئیس انجمن قطعه‌سازان استان تهران، با ابراز نگرانی شدید از وضعیت شرکت سایپا، گفت مشکلات این شرکت با توجه به زیان انباشته و مسائل اخیر و عدم دسترسی به مواد و قطعات خارجی و قطعی اینترنت و تورم لجام‌گسیخته و مشکلات نهاده‌های تولیدی داخل مانند ورق فولاد و مواد پتروشیمی و بانکی و امثالهم دو چندان شده است.

آقای جلالی افزود که لازم است به این شرکت و سرنوشت تاریکی که در انتظارش هست، توجه بیشتری از طرف ما قطعه‌سازان که از ذی‌نفعان واقعی شرکت سایپا هستیم، بشود.

جواد علی‌نژاد عضو هیئت مدیره انجمن قطعه سازان استان تهران با اشاره به فشارهای طاقت‌فرسای سال گذشته بر صنعت قطعه‌سازی شامل عدم وصول مطالبات، عدم تعدیل قیمت‌ها، مشکلات ارزی و گمرکی، تغییر نرخ ارز، کمبود نقدینگی، ناترازی انرژی، تورم، تحریم، فرسودگی ماشین‌آلات، بی‌مهری دولت و چالش‌های منابع انسانی، گفت: این صنعت با ورود به جنگ، وارد فاز جدی‌تری از فشارها شد، اما به جای حمایت، ضربه اصلی از داخل خورد و سازمان‌هایی مانند تأمین اجتماعی و دارایی دست به کار شده و بمباران اصلی را انجام دادند.

مهرداد آلان، عضو هیئت مدیره انجمن قطعه‌سازان استان تهران، با اشاره به شرایط حاد صنعت قطعه‌سازی ایران گفت: کمبود مواد اولیه، فشار نقدینگی، تورم و بی‌ثباتی بازار، شرکت‌ها را به نقطه‌ای رسانده که ادامه مسیر بدون تصمیم‌های سخت ممکن نیست.

آلان تأکید کرد: در چنین شرایطی، مسئله اصلی «تعدیل کردن» نیست، بلکه «چگونه تعدیل کردن» است. تجربه جهانی نشان می‌دهد تصمیم در بحران، هرگز «خوب» نیست؛ فقط می‌توان «کمتر بد» را انتخاب کرد.

نایب‌رئیس انجمن صنایع همگن قطعه‌سازی کشور با اشاره به افزایش غیرمنطقی قیمت مواد اولیه، نسبت به پیامدهای این روند برای صنعت خودرو هشدار داد و خواستار ورود فوری نهادهای نظارتی برای کنترل بازار شد.

ابراهیم دوست‌زاده، نایب‌رئیس و عضو هیأت‌مدیره انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازی، با تشریح شرایط فعلی زنجیره تأمین خودرو اعلام کرد: در حالی که نوسان محسوسی در نرخ ارز مشاهده نمی‌شود، قیمت برخی نهاده‌های وارداتی تولید با رشدهای قابل‌توجهی مواجه شده که فشار سنگینی بر قطعه‌سازان و خودروسازان وارد کرده است.

با ازسرگیری فعالیت خطوط تولید پس از حدود ۲۰ روز توقف، صنعت خودروی کشور در شرایطی به مدار بازگشته که نشانه‌ای از رونق در آن دیده نمی‌شود. آنچه امروز در جاده مخصوص جریان دارد، نه تلاش برای افزایش تیراژ و ارتقای کیفیت، بلکه تمرکز بر حفظ حداقل سطح تولید و جلوگیری از توقف کامل خطوط است.

تعطیلی خودروسازان و بخش قابل‌توجهی از زنجیره قطعه‌سازی از اسفندماه آغاز شد و نزدیک به سه هفته تولید را به‌طور کامل متوقف کرد. اکنون هرچند چراغ کارخانه‌ها دوباره روشن شده، اما این بازگشت با کاهش شیفت‌های کاری، افت محسوس تیراژ و محدود شدن فعالیت‌ها همراه است؛ شرایطی که بیش از هر چیز، از تغییر اولویت‌ها در صنعت خودرو حکایت دارد.

آمارهای منتشرشده در سامانه کدال از شروعی نگران‌کننده برای صنعت خودروی کشور در سال ۱۴۰۵ حکایت دارد؛ جایی که دو خودروساز بزرگ، یعنی سایپا و ایران‌خودرو، با افت قابل‌توجه تولید در فروردین‌ماه مواجه شده‌اند و سال را با کاهش تیراژ آغاز کرده‌اند.

بر اساس این داده‌ها، شرکت سایپا در نخستین ماه سال جاری تنها هزار و ۳۸۷ دستگاه انواع خودروی سواری و وانت تولید کرده است؛ رقمی که در مقایسه با فروردین سال گذشته، کاهش سنگین ۸۹ درصدی را نشان می‌دهد. این افت قابل‌توجه، یکی از شدیدترین کاهش‌های تولید در سال‌های اخیر به شمار می‌رود و بیانگر فشارهای جدی بر روند تولید این خودروساز است.

معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت از دستور ویژه وزیر صمت برای تأمین به‌موقع و کافی ورق فولادی مورد نیاز صنعت خودرو خبر داد؛ موضوعی که در شرایط فعلی به یکی از دغدغه‌های اصلی زنجیره تولید تبدیل شده است.

در همین راستا، نشستی مشترک میان مدیرعامل گروه فولاد مبارکه، مدیران عامل ایران‌خودرو و سایپا و جمعی از قطعه‌سازان، با حضور فرشاد مقیمی، معاون وزیر و رئیس هیئت عامل ایدرو برگزار شد. این نشست در ادامه رایزنی‌های فنی و تجاری هفته‌های اخیر با هدف بررسی نیازها، اولویت‌ها و برنامه‌ریزی برای سال ۱۴۰۵ شکل گرفت.

همزمان با تشدید تنش‌های نظامی و فشارهای اقتصادی، صنعت خودرو ایران با یکی از سخت‌ترین مقاطع خود مواجه شده است؛ جایی که انباشت بدهی‌ها، کمبود نقدینگی و سیاست‌های دستوری، بقای زنجیره تأمین قطعات را با ابهام جدی روبه‌رو کرده است.

صنعت خودروی ایران این روزها زیر بار همزمان بحران‌های مالی و ریسک‌های بیرونی، به مرحله‌ای حساس رسیده است. افزایش مطالبات قطعه‌سازان از خودروسازان، در کنار اختلال در تأمین مواد اولیه، شرایطی را رقم زده که بسیاری از فعالان این حوزه نسبت به توقف یا کاهش تولید هشدار می‌دهند.