درگیری و تنش میان آمریکا و ونزوئلا در نگاه اول ممکن است ارتباط مستقیمی با صنعت خودروی ایران نداشته باشد، اما بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد که پیامدهای این بحران فراتر از مرزهای آمریکای لاتین رفته و می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر اقتصاد و صنایع ایران، از جمله خودروسازی، اثر بگذارد.

عضو هیئت‌مدیره انجمن قطعه‌سازان استان تهران، با تأکید بر مشترک بودن مسئولیت کیفیت میان خودروساز و قطعه‌ساز، می‌گوید تا زمانی که خودروسازی دولتی، انحصاری و غیرپاسخگو باشد، نه رقابت شکل می‌گیرد و نه کیفیت معنا پیدا می‌کند؛ چراکه کیفیت هنوز «هزینه» تلقی می‌شود نه «تعهد».

نرگس صفاری عضو هیئت‌مدیره انجمن قطعه‌سازان استان تهران با اشاره به چالش‌های ساختاری صنعت خودرو اظهار داشت: مسئولیت کیفیت بین خودروساز و قطعه‌ساز مشترک است، اما باید شفاف گفت تا زمانی که خودروساز دولتی و انحصاری باشد و پاسخگویی در کار نباشد، نمی‌توان انتظار بهبود کیفیت داشت. کیفیت با دستورالعمل و بخشنامه درست نمی‌شود، بلکه نتیجه پاسخگویی، رقابت و تعهد است.

عضو انجمن قطعه سازان استان تهران با انتقاد از تداوم قیمت‌گذاری دستوری، فرسودگی ماشین‌آلات و توزیع ناعادلانه منابع مالی در صنعت خودرو، تاکید کرد که بدون اصلاح ریشه‌ای ساختار حکمرانی و واگذاری واقعی امور به بخش خصوصی، نه کیفیت ارتقا می‌یابد و نه بحران تولید و بدهی در زنجیره قطعه‌سازی پایان خواهد یافت.

یک کارشناس اقتصادی می‌گوید: به تازگی رقم مطالبات قطعه سازان حدود ۳۱۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده، در حالی که پیش‌تر این عدد ۲۰۰ هزار میلیارد تومان عنوان می‌شد که نشان‌دهنده نبود شفافیت است.

تأخیر در تخصیص ارز و دشواری تأمین منابع ارزی برای تولیدکنندگان خودرو و قطعه‌سازی، به یکی از چالش‌های اصلی صنعت خودرو ایران تبدیل شده و به گفته مقام‌های رسمی، این وضعیت می‌تواند به کاهش تولید و افزایش بیشتر قیمت‌ها در بازار منجر شود.

جعفر قادری، نایب‌رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به محدودیت‌های ارزی کشور گفت: افت فروش و قیمت نفت در بازارهای جهانی، کاهش درآمدهای ارزی دولت و در عین حال رشد شدید تورم و افزایش تقاضا برای ارز، منابع ارزی کشور را محدود کرده و مشکلات جدی برای تولیدکنندگان داخلی ایجاد کرده است.

از ابتدای دی‌ماه، قطعه‌سازان ملزم شده‌اند ۸ درصد بهای قطعات تحویلی به خودروسازان را به‌عنوان پیش‌پرداخت مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کنند؛ تصمیمی که در شرایط کمبود شدید نقدینگی و تأخیرهای طولانی در پرداخت مطالبات، نگرانی‌ها درباره تداوم تولید در زنجیره‌تأمین خودرو را تشدید کرده است.

بر اساس این سیاست، مالیات به‌صورت علی‌الحساب و از طریق سامانه فاکتور الکترونیکی، پیش از دریافت وجه فروش کسر می‌شود؛ در حالی‌ که قطعه‌سازان می‌گویند مطالبات آن‌ها معمولاً ۱۲۰ روزه و در مواردی بیش از ۳۰۰ روزه تسویه می‌شود.

یک عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با انتقاد از ساختار انحصاری صنعت خودرو، تأکید کرد که ارتقای کیفیت خودروهای داخلی تنها با شکستن انحصار، اصلاح سیاست‌های وارداتی و واگذاری واقعی خودروسازی به بخش خصوصی امکان‌پذیر است.

بهنام رضوانی، نماینده مردم کلیبر و خداآفرین، با اشاره به تأکید رئیس‌جمهور بر بهبود کیفیت خودروهای داخلی گفت: برای ساماندهی بازار خودرو، صرف توصیه کافی نیست و باید تصمیمات اساسی و سیاست‌گذاری‌های کلان اتخاذ شود. کنار گذاشتن نگاه انحصاری، پیش‌شرط اصلی اصلاح این صنعت است؛ موضوعی که هم مطالبه مجلس و هم دولت به شمار می‌رود و کمیسیون صنایع و معادن آن را دنبال می‌کند.

یک کارشناس بازار سرمایه از رشد حدود ۷ درصدی سهام گروه خودرو در پایان هفته گذشته خبر داد و بیان کرد: کلیت بازار سرمایه و روند رو به رشد بازار و همچنین ارزش دارایی‌های دو خودروساز بزرگ و ارزندگی سهام آنها سهامداران را به سمت خرید نماد گروه خودرو سوق داده است.

علی چنگی، مدیرعامل شرکت پژوهش صنعت مدرن، با هشدار نسبت به پیامدهای ناپایداری انرژی و فرسودگی ماشین‌آلات در صنعت قطعه‌سازی، گفت قطع برق و گاز بیش از افزایش قیمت انرژی، تولید را زمین‌گیر کرده و ادامه این وضعیت می‌تواند در سال‌های آینده به توقف کامل تولید منجر شود.

چنگی با اشاره به شرایط فعلی زنجیره تأمین خودروسازی اظهار کرد: صنعت قطعه‌سازی کشور با بحرانی مواجه است که ریشه آن صرفاً در افزایش قیمت‌ها یا کمبود نقدینگی نیست، بلکه حاصل سال‌ها سیاست‌گذاری ناپایدار، بی‌برنامگی در حوزه انرژی، اختلال در تأمین ارز و مشکلات گمرکی است؛ عواملی که بهره‌وری تولید را به‌شدت کاهش داده و آینده این صنعت راهبردی را با ابهام روبه‌رو کرده است.

نعمت بخش گفت: با اینکه خودروسازان بیش از ۱۰۰ همت به قطعه سازان بدهی دارند شاهد همراهی و تامین قطعه هستیم. قطعه سازان همیشه به کمک خط تولید آمده اند، این خودرو برگرفته از طراحی ال ۹۰ و شرکت فرانسوی است که توسط مهندسان بومی سازی شده، که این اقدام، کاری بسیار ارزشمند است.

وی ادامه داد: از زمانی که تحریم ها در حوزه خودرو شدت گرفت، قالب‌هایی که ساخته بود، خاک می‌خورد که اکنون شاهد ارتقای دانش خودروسازی ‌و رسیدن به تولید انبوه هستیم که امیدواریم با قیمت مناسب این خودرو به جامعه عرضه کنند.