کیفیت خودرو؛ جدال فنی یا نزاع سیاسی؟/ هشدار یک قطعهساز باسابقه درباره «الیگارشی واردات» و آینده خودروسازی ایران
کد خبر : ۵۷۵۵ | تاریخ انتشار : ۲۴-۱۰-۱۴۰۴ - ۸:۱۵ - ۱۴-۰۱-۲۰۲۶ - ۸:۱۵ | مدت مطالعه: |
نسخه چاپی
در سالهای اخیر، بحث کیفیت خودروهای داخلی به یکی از پرتنشترین موضوعات در فضای عمومی و رسانهای ایران تبدیل شده است؛ موضوعی که بهزعم برخی فعالان صنعت، بیش از آنکه ریشه در مسائل فنی داشته باشد، رنگ و بوی سیاسی و اقتصادی به خود گرفته است.
علیرضا شاملو، عضو انجمن قطعهسازان استان تهران، معتقد است حملات گسترده به کیفیت خودروهای داخلی، الزاماً از دل دغدغههای تخصصی بیرون نیامده، بلکه در مواردی به ابزاری برای هموار کردن مسیر واردات خودرو تبدیل شده است.
خبر قطعه – او در اینباره هشدار میدهد: در شرایطی که کشور بر سر تأمین ارز در یک جنگ تمامعیار اقتصادی قرار دارد، این حجم از فشار برای تضعیف تولید داخل، رفتاری غیرقابل توجیه است.
هشدار درباره حذف خودروسازان داخلی
این فعال باسابقه صنعت قطعهسازی با بیش از ۴۰ سال تجربه تولید، از شکلگیری آنچه «الیگارشی واردات خودرو» مینامد سخن میگوید؛ جریانی که به گفته او، هدفش تضعیف و حتی حذف دو یا سه خودروساز بزرگ داخلی، بهویژه ایرانخودرو و سایپاست.
به باور شاملو، سایپا بهدلیل قرار گرفتن در حلقه ضعیفتر زنجیره مالی و ساختاری، نزدیک به دو دهه است که زیر فشار این روند قرار دارد و ایرانخودرو نیز از این حملات بینصیب نمانده است.
او ریشه بخشی از این آسیبپذیری را «ضعف سرمایهگذاری خودروسازان در حوزه رسانه و افکار عمومی» میداند؛ موضوعی که به گفته او باعث شده روایت منتقدان بدون پاسخ مؤثر باقی بماند.
شاملو تأکید میکند که کیفیت در صنعت خودرو، بیش از هر چیز تابع دو عامل کلیدی است: تیراژ تولید و ساختار زنجیره تأمین.
به گفته او، تعدد قطعهسازان که حاصل سیاستهای نادرست سالهای گذشته بوده، مانع از شکلگیری تیراژ اقتصادی و سرمایهگذاری عمیق در فناوری و کیفیت شده است.
این قطعهساز باسابقه، دو راهکار اصلی برای اصلاح وضعیت موجود پیشنهاد میدهد: تخصصیسازی قطعهسازان و پایان دادن به هرجومرج در زنجیره تأمین و افزایش تیراژ تولید؛ گزینهای که بهدلیل کاهش مستمر سرمایه در گردش خودروسازان، در کوتاهمدت چندان دستیافتنی به نظر نمیرسد.
او تصریح میکند: در چنین شرایطی، افزایش کیفیت بدون افزایش قیمت، یک انتظار غیرواقعبینانه است. کیفیت بالاتر، الزاماً هزینه بالاتر دارد.
نگاهی به گذشته؛ ریشههای یک بحران مزمن
صنعت خودروی ایران از دهه ۱۳۴۰ شکل گرفت و در دهههای بعد، بهویژه پس از انقلاب و در دوران جنگ، بهتدریج به یکی از صنایع پیشران کشور تبدیل شد. با این حال، از دهه ۱۳۸۰ به بعد، ترکیبی از تحریمهای خارجی، قیمتگذاری دستوری، مداخله گسترده دولت و سیاستهای ناپایدار صنعتی، مسیر این صنعت را با چالشهای عمیق مواجه کرد.
در این میان، زنجیره قطعهسازی که بهعنوان ستون فقرات صنعت خودرو شناخته میشود، اگرچه از نظر دانش فنی و نیروی انسانی رشد قابلتوجهی داشته، اما بهدلیل محدودیتهای مالی و ساختاری، نتوانسته بهطور کامل ظرفیتهای خود را آزاد کند.
با وجود همه انتقادات، شاملو نگاه بدبینانهای به آینده ندارد. او تأکید میکند: «پتانسیل تبدیل شدن ایرانخودرو و سایپا به خودروسازان مطرح منطقه و حتی جهان، بهطور کامل در زنجیره تأمین کشور وجود دارد؛ به شرط آنکه سیاستگذاریها واقعبینانه، پایدار و مبتنی بر حمایت هوشمند از تولید باشد.
گزارشی که نشان میدهد جدال بر سر کیفیت خودرو، تنها یک بحث فنی نیست؛ بلکه بازتابی از تضاد منافع، سیاستهای صنعتی و آیندهنگری یا فقدان آن در یکی از مهمترین صنایع کشور است.