سقوط تولید و انفجار خودروهای ناقص؛ زنگ خطر جدی برای صنعت خودرو

خبر قطعه – میانگین تولید ماهانه این سه خودروساز در این بازه به حدود ۶۶ هزار و ۹۶۸ دستگاه می‌رسد. اگر همین روند در دو ماه پایانی سال ادامه پیدا کند، مجموع تولید سال ۱۴۰۴ به حدود ۸۰۳ هزار دستگاه خواهد رسید؛ رقمی که فاصله محسوسی با تولید حدود ۸۹۸ هزار دستگاهی سال ۱۴۰۳ دارد.

کاهش تولید اما میان خودروسازان به‌طور یکنواخت توزیع نشده است. در حالی که ایران‌خودرو طی ۱۰ ماهه امسال رشد ۱۴.۵ درصدی تولید را ثبت کرده، افت شدید تولید در سایپا و پارس‌خودرو باعث شده آمار کلی صنعت خودرو منفی شود.

در کنار افت تولید تجمعی، آمار دی‌ماه نیز نگران‌کننده است. تولید ماهانه خودروهای سواری در دی‌ماه نسبت به آذر حدود ۱۸ درصد کاهش یافته و هر سه خودروساز بزرگ کشور افت تولید را تجربه کرده‌اند.

اما آنچه بیش از همه در گزارش‌های کدال جلب توجه می‌کند، رشد قابل توجه تولید خودروهای ناقص است. تنها ایران‌خودرو آمار شفاف در این زمینه ارائه کرده و اعلام کرده از ابتدای سال تا پایان دی‌ماه ۷ هزار و ۱۱۹ دستگاه خودروی ناقص تولید کرده است. از این تعداد، ۲ هزار و ۵۵۷ دستگاه فقط در دی‌ماه تولید شده‌اند؛ رقمی که نسبت به آذرماه ۷۲ درصد افزایش نشان می‌دهد.

هرچند اطلاعات دقیقی از تعداد خودروهای ناقص در سایپا و پارس‌خودرو منتشر نشده، اما فعالان صنعت خودرو معتقدند وضعیت این دو خودروساز نیز تفاوت معناداری با ایران‌خودرو ندارد، چرا که کمبود قطعه و مواد اولیه کل زنجیره تولید را درگیر کرده است.

کارشناسان یکی از عوامل اصلی افت تولید و افزایش خودروهای ناقص را اجرای سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز از پاییز امسال می‌دانند. این سیاست، هزینه ارزی خودروسازان را به‌شدت افزایش داده و نیاز آن‌ها به نقدینگی را بالا برده است؛ در شرایطی که منابع مالی کافی در اختیار ندارند.

از سوی دیگر، بدهی خودروسازان به قطعه‌سازان از ۱۶۰ هزار میلیارد تومان عبور کرده و تسهیلات ۴۰ هزار میلیارد تومانی وعده‌داده‌شده برای کاهش این بدهی‌ها نیز تاکنون پرداخت نشده است. این موضوع باعث شده قطعه‌سازان نیز با بحران نقدینگی و مشکل تأمین مواد اولیه روبه‌رو شوند و تأمین قطعه از هر دو مسیر داخلی و خارجی مختل شود.

برخی تحلیلگران عامل دیگری را نیز در افت تولید مؤثر می‌دانند: انتظار برای افزایش قیمت خودرو. خودروسازان در آذرماه درخواست اصلاح قیمت محصولات خود را به سازمان حمایت ارائه کرده‌اند و این احتمال مطرح است که کاهش تولید با هدف فروش خودروها با قیمت‌های بالاتر در ماه‌های آینده صورت گرفته باشد.

جزئیات تولید نشان می‌دهد ایران‌خودرو با تولید بیش از ۴۸۱ هزار دستگاه در ۱۰ ماهه امسال، بیشترین سهم را در بازار داشته، در حالی که سایپا با افت حدود ۳۵ درصدی و پارس‌خودرو با کاهش نزدیک به ۴۳ درصدی تولید مواجه شده‌اند. توقف تولید برخی محصولات قدیمی و محدود شدن سبد تولید نیز نشانه‌ای از فشار شدید بر خطوط تولید است.

آمارهای دی‌ماه تصویر روشنی از وضعیت فعلی صنعت خودرو ترسیم می‌کند: کاهش تیراژ، انباشت خودروهای ناقص و تشدید بحران نقدینگی. روندی که اگر تغییر نکند، می‌تواند بازار خودرو و تولید سال آینده را با چالش‌های عمیق‌تری مواجه کند.