افت تولید نیم‌سال، رشد غیرمنتظره شهریور در خودروسازی

خبر قطعه – آمارهای منتشر شده در سامانه کدال نشان می‌دهد سه خودروساز بزرگ ایران – ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو – در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ با افت ۸.۷ درصدی در تولید خودروهای سواری مواجه شدند، هرچند در شهریور رشد غیرمنتظره ۳۲.۷ درصدی نسبت به مرداد ثبت شد.

بر اساس گزارش‌های ارسالی این شرکت‌ها به سازمان بورس، در شش‌ماهه ابتدایی امسال مجموعاً ۳۷۹ هزار و ۵۹۹ دستگاه خودروی سواری تولید شده است؛ در حالی‌که همین بازه در سال گذشته ۴۱۵ هزار و ۹۷۰ دستگاه بوده است. به این ترتیب تولید خودرو طی این دوره ۳۶ هزار و ۳۷۱ دستگاه کاهش یافت. فعالان صنعت می‌گویند افت تولید در این بازه «قابل پیش‌بینی» بود، چراکه کمبود قطعه، بدهی‌های انباشته به قطعه‌سازان، اختلاف نظر بر سر قیمت‌گذاری و فشار ناشی از فعال‌شدن مکانیسم ماشه بر فضای اقتصادی سنگینی می‌کرد.

اما در شهریور ورق برگشت. طبق داده‌های کدال، خودروسازان ایرانی در این ماه ۸۲ هزار و ۴۴۰ دستگاه سواری تولید کردند که نسبت به مرداد (۶۲ هزار و ۱۱۲ دستگاه) بیش از ۲۰ هزار دستگاه افزایش یافت. تحلیلگران می‌گویند دو عامل اصلی این جهش بوده است: نخست افت شدید تولید در سه ماه پیش از آن (خرداد، تیر و مرداد) که رشد آماری شهریور را پررنگ‌تر نشان داد، و دوم کاهش قطعی‌های برق در این ماه که امکان تداوم خطوط تولید را فراهم کرد.

با وجود رشد شهریور، آمار نشان می‌دهد ایران‌خودرو حدود ۱۲.۲ درصد و سایپا نزدیک به ۵۸ درصد از برنامه تولید تعیین‌شده وزارت صمت عقب هستند. طبق این برنامه، این دو شرکت باید تا پایان سال به ترتیب ۶۰۰ هزار و ۵۵۰ هزار دستگاه تولید کنند.

عملکرد شرکت‌ها

ایران‌خودرو تنها خودروسازی بود که در نیمه نخست امسال افزایش تولید ثبت کرد. این شرکت با تولید ۲۶۳ هزار و ۴۶۸ دستگاه سواری، رشد ۸.۹ درصدی نسبت به سال گذشته داشت. بیشترین تولید مربوط به خانواده سورن با رشد ۳۸.۵ درصدی و تارا با رشد ۲۲.۴ درصدی بود. در مقابل، خانواده پژو به دلیل خروج برخی مدل‌ها از خط تولید، با افت ۹.۲ درصدی مواجه شد. تولید هایما نیز جهشی ۵۶.۶ درصدی داشت.

سایپا با تولید ۸۴ هزار و ۵۹۵ دستگاه در نیمه نخست سال، افت ۳۲.۶ درصدی را تجربه کرد. تولید خانواده ایکس۲۰۰ (تیبا، کوییک و ساینا) ۳۱.۵ درصد و شاهین ۳۷.۱ درصد کاهش یافت.

پارس‌خودرو نیز با تولید ۳۱ هزار و ۵۳۶ دستگاه، افت ۳۵ درصدی داشت. این شرکت در نیمه نخست سال فقط دو محصول سهند و گروه Q۲۰۰ را تولید کرد. در حالی که تیراژ سهند ۳۸.۷ درصد افزایش یافت، تولید گروه Q۲۰۰ نزدیک به ۲۴ درصد کاهش داشت.

تغییرات ماهانه

در مقایسه با مرداد، تولید شهریور در هر سه شرکت افزایشی بود:

• ایران‌خودرو ۶۲ هزار و ۲۴۸ دستگاه تولید کرد، ۳۹.۵ درصد بیشتر از ماه قبل.

• سایپا با رشد ۱۴.۹ درصدی به ۱۵ هزار و ۱۷۴ دستگاه رسید.

• پارس‌خودرو نیز با رشد ۱۶.۵ درصدی، ۵ هزار و ۱۸ دستگاه تولید کرد.

با وجود این جهش کوتاه‌مدت، فعالان بازار هشدار می‌دهند که فشارهای ساختاری همچون کمبود نقدینگی، بدهی به قطعه‌سازان و نوسانات سیاسی همچنان تهدیدی جدی برای ثبات تولید در نیمه دوم سال باقی می‌ماند.